
Wat je kind oefent
Zonder schelden zeggen waar ik boos om ben; naar mijn broer of zus luisteren en iets vinden om samen te doen, of een eerlijke manier om om de beurt te gaan.
De poort van de wereld gaat alleen open voor teamwerk — elk kind heeft een even belangrijke rol in het verhaal, en een broer of zus is nooit “de slechterik”. Aan het einde verwoordt de held de afspraak in eenvoudige woorden.
Vijf stappen die de kinderen oefenen
Zeggen wat me dwarszit
Zonder schelden: “Ik vind het vervelend als je de afstandsbediening pakt zonder te vragen.”
Naar de ander luisteren
Laat de ander uitpraten en herhaal dan wat hij of zij wil.
Om de beurt of samen een plan maken
“Jij hebt vijf minuten, dan is het mijn beurt” — of een spel dat jullie allebei leuk vinden.
Je aan de afspraak houden
Een timer die voor jullie allebei hetzelfde werkt.
Werkt het niet: een pauze en een volwassene
Ga even uit elkaar en roep iemand die kan helpen.
Hoe het verhaal het laat zien
Twee helden moeten door een poort die alleen opengaat als ze samenwerken. Een broer of zus kan meespelen als bijfiguur — beschrijf hem of haar gewoon in de vragenlijst.
- 1 · Ontdekken
De broer en zus maken ruzie over de kaart en de poort slaat dicht. Dan zien ze twee elfjes een afspraak maken.
- 2 · Proberen
De kinderen bedenken wat de helden tegen elkaar zeggen in plaats van ruzie te maken, en proberen om de beurt te gaan.
- 3 · Uitleggen
Twee wezentjes kibbelen — de helden laten zien hoe je een afspraak maakt.
De laatste pagina: ruzie om de afstandsbediening — en een afspraak met een timer.
Per leeftijd
- Ontwikkeling
- Om de beurt gaan en delen moeten nog geleerd worden; één eenvoudige zin in plaats van ruzie helpt.
- In het verhaal
- Om de beurt met een zandloper, één zin in plaats van ruzie.
- Ontwikkeling
- Eerlijkheid is heel belangrijk; kinderen onderscheiden morele regels (geen pijn doen, eerlijk zijn) van afgesproken gewoontes. Turiel 1983
- In het verhaal
- Ik-boodschappen en een eenvoudige afspraak; eerlijkheid is op deze leeftijd heel belangrijk.
- Ontwikkeling
- Vergelijkt zich veel met anderen, ook met broers en zussen — daarom vergelijken we in onze verhalen nooit broers en zussen. Harter 2012
- In het verhaal
- Grotere leeftijdsverschillen, privacy en eigen spullen; een gezamenlijk plan.
- Ontwikkeling
- Behoefte aan privacy en eigen beslissingen; controlerende communicatie hing samen met meer verzet bij adolescenten. Van Petegem et al. 2015
- In het verhaal
- Respect voor privacy, minder scheidsrechter spelen, meer zelf onderhandelen.
Waarop we ons baseren
De aanpak
Programma’s voor broers en zussen leren kinderen samen spelen, ruzies bijleggen en met emoties omgaan. Het helpt als ouders niet vergelijken en uitleggen waarom ze de kinderen soms verschillend behandelen. Daarom hebben beide helden in het verhaal een even belangrijke rol.
De beoordeling gaat over de aanpak, niet over onze strip — de strip zelf is nog niet wetenschappelijk getest.
Wat onderzoek zegt
Het programma More Fun with Sisters and Brothers leerde broers en zussen samen spelen, ruzies bijleggen en met emoties omgaan, en evalueerde veranderingen in emotieregulatie en in de kwaliteit van hun relatie.
Het programma Siblings Are Special werkt met broers en zussen als team — als manier om latere gedragsproblemen te voorkomen.
Broers en zussen beïnvloeden elkaar sterk in de kindertijd en adolescentie; ook hoe een ouder elk kind behandelt, telt mee.
Wat we bij dit onderwerp niet beloven
Dat broers en zussen stoppen met ruziemaken. Ruzies zijn normaal; het verhaal laat één stap zien om ze eerlijk op te lossen.
Belangrijkste bronnen
- Kennedy, D. E., & Kramer, L. (2008). Improving emotion regulation and sibling relationship quality: The More Fun With Sisters and Brothers program. Family Relations, 57(5), 567–578. doi.org/10.1111/j.1741-3729.2008.00523.x abstract
- Feinberg, M. E., et al. (2013). Siblings Are Special: Initial test of a new approach for preventing youth behavior problems. Journal of Adolescent Health, 53(2), 166–173. doi.org/10.1016/j.jadohealth.2012.10.004 metadata
- McHale, S. M., Updegraff, K. A., & Whiteman, S. D. (2012). Sibling relationships and influences in childhood and adolescence. Journal of Marriage and Family, 74(5), 913–930. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2012.01011.x metadata
- Harter, S. (2012). The construction of the self: Developmental and sociocultural foundations (2nd ed.). metadata
- Turiel, E. (1983). The development of social knowledge: Morality and convention. Cambridge University Press. metadata
- Van Petegem, S., Soenens, B., Vansteenkiste, M., & Beyers, W. (2015). Rebels with a cause? Adolescent defiance from the perspective of reactance theory and self-determination theory. Child Development, 86(3), 903–918. doi.org/10.1111/cdev.12355 abstract
- samenvatting samenvatting of volledige tekst gelezen
- metadata bibliografische gegevens gecontroleerd
- instelling officieel document van een instelling
Wie dit heeft opgesteld en wanneer
Geschreven door de redactie van Ink & Brave op basis van onze wetenschappelijke onderbouwing (bronnen gecontroleerd op 8 november 2026, laatst bijgewerkt op 9 november 2026).
Als je zin hebt
- Vergelijk broers en zussen niet — ook niet als je ze prijst.
- Je kunt de timer uit de strip ook thuis gebruiken, als de kinderen dat willen.
Als een strip niet genoeg is
- De ruzies worden herhaaldelijk pijn doen, of het ene kind is bang voor het andere.
- Praat met een kinderarts of huisarts, of met een kinderpsycholoog.
Heb je nu meteen hulp nodig? Als iemand in gevaar is, bel dan het alarmnummer — 112 in de EU, 999 in het Verenigd Koninkrijk, 911 in de VS en Canada, 000 in Australië. Hulplijnen voor kinderen en ouders per land
Veelgestelde vragen
Kunnen beide kinderen in de strip?
Ja. Een broer of zus kan meespelen als bijfiguur — beschrijf hem of haar gewoon in de vragenlijst.
Wordt een van hen dan niet ‘de slechterik’?
Nooit. Een broer of zus is nooit de schurk; het probleem is de situatie, en die lossen ze samen op.
En als er een groot leeftijdsverschil is?
Het verhaal past de rollen aan: het oudere kind is bijvoorbeeld de kapitein en het jongere de ontdekkingsreiziger — allebei belangrijk.
Leesvoer voor ouders
- Artikel in voorbereiding Broers en zussen die steeds ruziemaken: wat helpt?
- Artikel in voorbereiding Hoe bereid je een kind voor op een broertje of zusje?
Gepersonaliseerd boek: Broers en zussen
Een gepersonaliseerd boek over dit onderwerp — een verhaal voor 9,90 € (1 verhaal · 16 pagina’s) of een heel avontuur voor 24,90 € (3 verhalen · 48 pagina’s), als prentenboek of strip. Eerst een gratis tekening van de held.






