Broers en zussen

Wat helpt als broers en zussen constant ruziemaken?

In het kort

Ruzies tussen broers en zussen zijn normaal. Wat kinderen helpt, is een routine: zonder schelden zeggen wat hen dwarszit, naar de ander luisteren, afspreken om de beurt te gaan of samen een plan maken — en als dat niet lukt, een pauze nemen en een volwassene roepen. In het verhaal “Broers en zussen” zijn beide kinderen helden en even belangrijk.

Weet je niet welk onderwerp? Gids per leeftijd →

Een grote zus en haar broertje duwen samen tegen een enorme stenen deur in de jungle; die gaat pas open als ze als team samenwerken.

Wat je kind oefent

De vaardigheid

Zonder schelden zeggen waar ik boos om ben; naar mijn broer of zus luisteren en iets vinden om samen te doen, of een eerlijke manier om om de beurt te gaan.

Wat het verhaal zelf doet — geen werk voor jou

De poort van de wereld gaat alleen open voor teamwerk — elk kind heeft een even belangrijke rol in het verhaal, en een broer of zus is nooit “de slechterik”. Aan het einde verwoordt de held de afspraak in eenvoudige woorden.

Vijf stappen die de kinderen oefenen

  1. Zeggen wat me dwarszit

    Zonder schelden: “Ik vind het vervelend als je de afstandsbediening pakt zonder te vragen.”

  2. Naar de ander luisteren

    Laat de ander uitpraten en herhaal dan wat hij of zij wil.

  3. Om de beurt of samen een plan maken

    “Jij hebt vijf minuten, dan is het mijn beurt” — of een spel dat jullie allebei leuk vinden.

  4. Je aan de afspraak houden

    Een timer die voor jullie allebei hetzelfde werkt.

  5. Werkt het niet: een pauze en een volwassene

    Ga even uit elkaar en roep iemand die kan helpen.

Hoe het verhaal het laat zien

Twee helden moeten door een poort die alleen opengaat als ze samenwerken. Een broer of zus kan meespelen als bijfiguur — beschrijf hem of haar gewoon in de vragenlijst.

  1. 1 · Ontdekken

    De broer en zus maken ruzie over de kaart en de poort slaat dicht. Dan zien ze twee elfjes een afspraak maken.

  2. 2 · Proberen

    De kinderen bedenken wat de helden tegen elkaar zeggen in plaats van ruzie te maken, en proberen om de beurt te gaan.

  3. 3 · Uitleggen

    Twee wezentjes kibbelen — de helden laten zien hoe je een afspraak maakt.

Stap in het echte leven

De laatste pagina: ruzie om de afstandsbediening — en een afspraak met een timer.

Per leeftijd

3–5 jaar
Ontwikkeling
Om de beurt gaan en delen moeten nog geleerd worden; één eenvoudige zin in plaats van ruzie helpt.
In het verhaal
Om de beurt met een zandloper, één zin in plaats van ruzie.
6–8 jaar
Ontwikkeling
Eerlijkheid is heel belangrijk; kinderen onderscheiden morele regels (geen pijn doen, eerlijk zijn) van afgesproken gewoontes. Turiel 1983
In het verhaal
Ik-boodschappen en een eenvoudige afspraak; eerlijkheid is op deze leeftijd heel belangrijk.
9–11 jaar
Ontwikkeling
Vergelijkt zich veel met anderen, ook met broers en zussen — daarom vergelijken we in onze verhalen nooit broers en zussen. Harter 2012
In het verhaal
Grotere leeftijdsverschillen, privacy en eigen spullen; een gezamenlijk plan.
12–14 jaar
Ontwikkeling
Behoefte aan privacy en eigen beslissingen; controlerende communicatie hing samen met meer verzet bij adolescenten. Van Petegem et al. 2015
In het verhaal
Respect voor privacy, minder scheidsrechter spelen, meer zelf onderhandelen.

Waarop we ons baseren

De aanpak

Programma’s voor broers en zussen leren kinderen samen spelen, ruzies bijleggen en met emoties omgaan. Het helpt als ouders niet vergelijken en uitleggen waarom ze de kinderen soms verschillend behandelen. Daarom hebben beide helden in het verhaal een even belangrijke rol.

Hoe sterk onderzoek deze aanpak ondersteunt: matig

De beoordeling gaat over de aanpak, niet over onze strip — de strip zelf is nog niet wetenschappelijk getest.

Wat onderzoek zegt

  1. Het programma More Fun with Sisters and Brothers leerde broers en zussen samen spelen, ruzies bijleggen en met emoties omgaan, en evalueerde veranderingen in emotieregulatie en in de kwaliteit van hun relatie.

    interventiestudie · 95 gezinnen · broers en zussen van 4–8 jaar · Kennedy & Kramer 2008

  2. Het programma Siblings Are Special werkt met broers en zussen als team — als manier om latere gedragsproblemen te voorkomen.

    eerste test van het programma · Feinberg et al. 2013

  3. Broers en zussen beïnvloeden elkaar sterk in de kindertijd en adolescentie; ook hoe een ouder elk kind behandelt, telt mee.

    overzicht van onderzoek naar broers en zussen · McHale et al. 2012

Wat we bij dit onderwerp niet beloven

Dat broers en zussen stoppen met ruziemaken. Ruzies zijn normaal; het verhaal laat één stap zien om ze eerlijk op te lossen.

Belangrijkste bronnen

  1. Kennedy, D. E., & Kramer, L. (2008). Improving emotion regulation and sibling relationship quality: The More Fun With Sisters and Brothers program. Family Relations, 57(5), 567–578. doi.org/10.1111/j.1741-3729.2008.00523.x abstract
  2. Feinberg, M. E., et al. (2013). Siblings Are Special: Initial test of a new approach for preventing youth behavior problems. Journal of Adolescent Health, 53(2), 166–173. doi.org/10.1016/j.jadohealth.2012.10.004 metadata
  3. McHale, S. M., Updegraff, K. A., & Whiteman, S. D. (2012). Sibling relationships and influences in childhood and adolescence. Journal of Marriage and Family, 74(5), 913–930. doi.org/10.1111/j.1741-3737.2012.01011.x metadata
  4. Harter, S. (2012). The construction of the self: Developmental and sociocultural foundations (2nd ed.). metadata
  5. Turiel, E. (1983). The development of social knowledge: Morality and convention. Cambridge University Press. metadata
  6. Van Petegem, S., Soenens, B., Vansteenkiste, M., & Beyers, W. (2015). Rebels with a cause? Adolescent defiance from the perspective of reactance theory and self-determination theory. Child Development, 86(3), 903–918. doi.org/10.1111/cdev.12355 abstract
  • samenvatting samenvatting of volledige tekst gelezen
  • metadata bibliografische gegevens gecontroleerd
  • instelling officieel document van een instelling

Wie dit heeft opgesteld en wanneer

Geschreven door de redactie van Ink & Brave op basis van onze wetenschappelijke onderbouwing (bronnen gecontroleerd op 8 november 2026, laatst bijgewerkt op 9 november 2026).

Hoe we bronnen controleren Alle bronnen

Een extraatje, geen huiswerk

Als je zin hebt

  • Vergelijk broers en zussen niet — ook niet als je ze prijst.
  • Je kunt de timer uit de strip ook thuis gebruiken, als de kinderen dat willen.

Als een strip niet genoeg is

  • De ruzies worden herhaaldelijk pijn doen, of het ene kind is bang voor het andere.
  • Praat met een kinderarts of huisarts, of met een kinderpsycholoog.

Heb je nu meteen hulp nodig? Als iemand in gevaar is, bel dan het alarmnummer — 112 in de EU, 999 in het Verenigd Koninkrijk, 911 in de VS en Canada, 000 in Australië. Hulplijnen voor kinderen en ouders per land

Veelgestelde vragen

Kunnen beide kinderen in de strip?

Ja. Een broer of zus kan meespelen als bijfiguur — beschrijf hem of haar gewoon in de vragenlijst.

Wordt een van hen dan niet ‘de slechterik’?

Nooit. Een broer of zus is nooit de schurk; het probleem is de situatie, en die lossen ze samen op.

En als er een groot leeftijdsverschil is?

Het verhaal past de rollen aan: het oudere kind is bijvoorbeeld de kapitein en het jongere de ontdekkingsreiziger — allebei belangrijk.

Leesvoer voor ouders

  • Artikel in voorbereiding Broers en zussen die steeds ruziemaken: wat helpt?
  • Artikel in voorbereiding Hoe bereid je een kind voor op een broertje of zusje?
Gepersonaliseerd verhaal

Gepersonaliseerd boek: Broers en zussen

Een gepersonaliseerd boek over dit onderwerp — een verhaal voor 9,90 € (1 verhaal · 16 pagina’s) of een heel avontuur voor 24,90 € (3 verhalen · 48 pagina’s), als prentenboek of strip. Eerst een gratis tekening van de held.

Werelden waar het onderwerp in de wetten van de wereld is ingebouwd

Gerelateerd