Boosheid en tot rust komen

Hoe help ik mijn kind met boosheid omgaan?

In het kort

Boos zijn mag, anderen pijn doen niet. Wat kinderen helpt, is een eenvoudige routine: de signalen van boosheid in hun lichaam opmerken, stoppen, tot rust komen, met woorden zeggen wat ze willen en goedmaken wat misging. In het verhaal “Boosheid en tot rust komen” oefent je kind deze stappen als held van een eigen strip.

Weet je niet welk onderwerp? Gids per leeftijd →

Een meisje in het Drakenrijk doet een rustige “drakenadem”; haar vurige boosheid verandert in kleine vonkjes en een drakenjong doet haar na.

Wat je kind oefent

De vaardigheid

Boosheid in je lichaam opmerken, stoppen, tot rust komen (bijvoorbeeld met een “drakenadem”) en met woorden zeggen wat ik wil — zonder iemand pijn te doen.

Wat het verhaal zelf doet — geen werk voor jou

De held heeft een kracht die ontploft als hij of zij boos wordt. Op de voorlaatste pagina ziet de held dat een vriend is geschrokken; op de laatste pagina gebruikt de held de ademhaling en zegt wat hem of haar boos maakt. De techniek komt twee keer terug in het verhaal, en aan het einde zegt de held het in eenvoudige woorden.

Vijf stappen die je kind oefent

  1. Signalen in je lichaam opmerken

    Warme wangen, gebalde vuisten, een bonzend hart — “de vulkaan wordt wakker”.

  2. Stoppen en een stap terug

    Stop, zet een stap terug, handen bij jezelf. Doe niemand pijn.

  3. Tot rust komen

    Een langzame “drakenadem”, zoals verjaardagskaarsjes uitblazen, tot vijf tellen of een rustig plekje.

  4. Met woorden zeggen wat ik wil

    “Ik ben boos dat je mijn toren omgegooid hebt. Ik wil hem opnieuw bouwen.”

  5. Goedmaken wat misging

    Als er iets kapot is gegaan of iemand pijn heeft — sorry zeggen en helpen.

Hoe het verhaal het laat zien

De held heeft een kracht die naar buiten barst bij boosheid — vuur, storm, een magneet. Je kind kiest de wereld; de vaardigheid is altijd dezelfde.

  1. 1 · Ontdekken

    De vulkaan van de held barst uit en verpest iets moois. Een oude draak laat zien hoe je blaast tot het vuur bedaart.

  2. 2 · Proberen

    Je kind bedenkt wat de held zegt in plaats van te ontploffen. Op een moeilijker moment probeert de held het — en het lukt minstens half.

  3. 3 · Uitleggen

    Een draakje is boos. De held geeft raad in eigen woorden; je kind krijgt de Heldenkaart “Als ik vanbinnen kook, …”.

Stap in het echte leven

De laatste pagina van het boek: dezelfde stap thuis — als een zusje de blokkentoren omgooit.

Per leeftijd

3–5 jaar
Ontwikkeling
Kan basisgevoelens onderscheiden (blij, verdrietig, boos, bang); zich inhouden en wachten moet nog geleerd worden. Eén stap en één woord voor het gevoel helpen. Pons et al. 2004⁠; Diamond & Lee 2011
In het verhaal
Een kort verhaal zonder spanning; boosheid als een diertje of als het weer, één stap (ademen). Een ouder leest de strip voor.
6–8 jaar
Ontwikkeling
Begrijpt geleidelijk gemengde gevoelens en dat je gevoelens kunt verbergen; kan opmerken waardoor het boos werd. Pons et al. 2004⁠; Harter & Buddin 1987
In het verhaal
De volledige routine van vijf stappen; de held benoemt het gevoel en zegt de zin die je kind heeft bedacht.
9–11 jaar
Ontwikkeling
Gevoelig voor “je moet” en voor controle — een controlerende toon verslechterde het diepere leren bij 11- tot 12-jarigen. Je eigen triggers kennen helpt. Vansteenkiste et al. 2005
In het verhaal
Boosheid tussen vrienden en bij spelletjes; de nadruk ligt op woorden en goedmaken, minder op “magie”.
12–14 jaar
Ontwikkeling
Regels die op een controlerende manier werden gebracht, hingen samen met meer verzet bij adolescenten; daarom bieden we een eigen plan en respect, geen preek. Van Petegem et al. 2015
In het verhaal
Niet preken, meer humor en meer eigen keuzes; bijvoorbeeld een stijl als manga of graffiti.

Waarop we ons baseren

De aanpak

Emotiecoaching: gevoelens mogen er zijn, pijn doen niet. De volwassene benoemt het gevoel en accepteert het, en pas daarna zoeken jullie samen een oplossing. De zelfbeheersing van kinderen verbetert door oefening die geleidelijk moeilijker wordt — daarom keert de techniek in het verhaal terug.

Hoe sterk onderzoek deze aanpak ondersteunt: sterk voor opvoedprogramma’s op basis van emotiecoaching, matig voor afzonderlijke technieken (zoals ademen)

De beoordeling gaat over de aanpak, niet over onze strip — de strip zelf is nog niet wetenschappelijk getest.

Wat onderzoek zegt

  1. Emotiecoaching — een gevoel opmerken, benoemen, accepteren en een oplossing zoeken — werd beschreven door het team van John Gottman.

    basisstudie · gezinnen met kinderen · hoe ouders op emoties reageren · Gottman et al. 1996

  2. Na het opvoedprogramma Tuning in to Kids coachten ouders de emoties van hun kinderen meer en wuifden ze die minder weg.

    interventiestudie · 216 ouders van 4- tot 5-jarigen · gedrag van ouders gemeten · Havighurst et al. 2010

  3. In een vervolgstudie van hetzelfde programma hadden kinderen volgens hun leerkrachten minder gedragsproblemen nadat hun ouders de cursus hadden gevolgd.

    interventiestudie · 54 gezinnen met jonge kinderen met gedragsproblemen · beoordelingen door leerkrachten · Havighurst et al. 2013

  4. Stoppen en zich inhouden (executieve functies) verbetert bij kinderen door oefening die geleidelijk moeilijker wordt.

    overzicht van interventies (Science) · kinderen · Diamond & Lee 2011

  5. Het populaire idee dat “wilskracht opraakt” werd in een grote replicatie niet bevestigd (d = 0,04) — daarom gebruiken we het niet in onze verhalen.

    replicatie in 23 labs · 2.141 deelnemers · Hagger et al. 2016

Wat we bij dit onderwerp niet beloven

Dat de strip woede-uitbarstingen stopt. Het bewijs geldt voor opvoedprogramma’s; de strip zelf is nog niet getest.

Belangrijkste bronnen

  1. Gottman, J. M., Katz, L. F., & Hooven, C. (1996). Parental meta-emotion philosophy and the emotional life of families. Journal of Family Psychology, 10(3), 243–268. doi.org/10.1037/0893-3200.10.3.243 metadata
  2. Havighurst, S. S., Wilson, K. R., Harley, A. E., Prior, M. R., & Kehoe, C. (2010). Tuning in to Kids: Improving emotion socialization practices in parents of preschool children. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51(12), 1342–1350. doi.org/10.1111/j.1469-7610.2010.02303.x abstract
  3. Havighurst, S. S., et al. (2013). "Tuning into Kids": Reducing young children's behavior problems using an emotion coaching parenting program. Child Psychiatry & Human Development, 44(2), 247–264. doi.org/10.1007/s10578-012-0322-1 abstract
  4. Eisenberg, N., Spinrad, T. L., & Eggum, N. D. (2010). Emotion-related self-regulation and its relation to children's maladjustment. Annual Review of Clinical Psychology, 6, 495–525. doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.121208.131208 metadata
  5. Diamond, A., & Lee, K. (2011). Interventions shown to aid executive function development in children 4 to 12 years old. Science, 333(6045), 959–964. doi.org/10.1126/science.1204529 metadata
  6. Hagger, M. S., et al. (2016). A multilab preregistered replication of the ego-depletion effect. Perspectives on Psychological Science, 11(4), 546–573. doi.org/10.1177/1745691616652873 abstract
  7. Pons, F., Harris, P. L., & de Rosnay, M. (2004). Emotion comprehension between 3 and 11 years: Developmental periods and hierarchical organization. European Journal of Developmental Psychology, 1(2), 127–152. doi.org/10.1080/17405620344000022 metadata
  8. Harter, S., & Buddin, B. J. (1987). Children's understanding of the simultaneity of two emotions: A five-stage developmental acquisition sequence. Developmental Psychology, 23(3), 388–399. doi.org/10.1037/0012-1649.23.3.388 metadata
  9. Vansteenkiste, M., Simons, J., Lens, W., Soenens, B., & Matos, L. (2005). Examining the motivational impact of intrinsic versus extrinsic goal framing and autonomy-supportive versus internally controlling communication style. Child Development, 76(2), 483–501. doi.org/10.1111/j.1467-8624.2005.00858.x abstract
  10. Van Petegem, S., Soenens, B., Vansteenkiste, M., & Beyers, W. (2015). Rebels with a cause? Adolescent defiance from the perspective of reactance theory and self-determination theory. Child Development, 86(3), 903–918. doi.org/10.1111/cdev.12355 abstract
  • samenvatting samenvatting of volledige tekst gelezen
  • metadata bibliografische gegevens gecontroleerd
  • instelling officieel document van een instelling

Wie dit heeft opgesteld en wanneer

Geschreven door de redactie van Ink & Brave op basis van onze wetenschappelijke onderbouwing (bronnen gecontroleerd op 8 november 2026, laatst bijgewerkt op 9 november 2026).

Hoe we bronnen controleren Alle bronnen

Een extraatje, geen huiswerk

Als je zin hebt

  • Als het rustig is, kunnen jullie samen “drakenadem” spelen — wie kan het langzaamst blazen?
  • Je kunt de Heldenkaart op de koelkast hangen. Wil je kind dat niet, dan is dat ook goed.

Als een strip niet genoeg is

  • Uitbarstingen zijn heel vaak of lang, of je kind doet zichzelf of anderen daarbij pijn.
  • De boosheid gaat samen met verdriet, angst of problemen op school.
  • Praat dan met een kinderarts of huisarts, de schoolpsycholoog of vertrouwenspersoon, of een kinderpsycholoog.

Heb je nu meteen hulp nodig? Als iemand in gevaar is, bel dan het alarmnummer — 112 in de EU, 999 in het Verenigd Koninkrijk, 911 in de VS en Canada, 000 in Australië. Hulplijnen voor kinderen en ouders per land

Veelgestelde vragen

Is boosheid normaal bij kinderen?

Ja. Boosheid is een gewoon gevoel. De strip leert je kind niet dat het niet boos mag worden — hij laat zien hoe je tot rust komt en zegt wat je wilt zonder iemand pijn te doen.

Wat is drakenadem?

Langzaam uitademen, alsof je kind de kaarsjes op een taart uitblaast. In het verhaal ziet de held een draak het doen en probeert het dan zelf.

Moet ik mijn kind iets ‘leren’ als het boos is?

Nee. Het verhaal laat de stappen zien. Tijdens een uitbarsting is het genoeg om rustig in de buurt te blijven; over het verhaal kun je later praten als alles weer rustig is — als je dat wilt.

Leesvoer voor ouders

Artikelen voor oudersHoe help je een boos kind: wat werkt per leeftijd?Lees het artikel
Gepersonaliseerd verhaal

Gepersonaliseerd boek: Boosheid en tot rust komen

Een gepersonaliseerd boek over dit onderwerp — een verhaal voor 9,90 € (1 verhaal · 16 pagina’s) of een heel avontuur voor 24,90 € (3 verhalen · 48 pagina’s), als prentenboek of strip. Eerst een gratis tekening van de held.

Werelden waar het onderwerp in de wetten van de wereld is ingebouwd

Gerelateerd