
Co ćwiczy Twoje dziecko
Rozpoznać presję, tajemnicę i przekraczanie granic, zakończyć kontakt i pójść do zaufanego dorosłego — nawet po wysłaniu czegoś.
Historia daje dziecku słowa i krok do wypróbowania w wymyślonej sytuacji. Ale za bezpieczeństwo odpowiadają przede wszystkim usługi i dorośli, a nie dziecko.
Pięć kroków, które ćwiczy Twoje dziecko
Zauważyć sygnały ostrzegawcze
Przesadna uwaga i prezenty (także waluta w grze), „to tylko między nami”, nakłanianie do przejścia na prywatny czat, prośba o zdjęcie albo o spotkanie. Prywatny czat czy prezent sam w sobie niczego nie dowodzi — sygnałem ostrzegawczym jest presja i wymuszana tajemnica.
Powiedzieć „Nie chcę”
„Nie” liczy się także w internecie. Mogę powiedzieć „Muszę zapytać dorosłego” — i nie muszę się tłumaczyć.
Zakończyć i zablokować
Przestać odpisywać, zablokować, zgłosić na platformie. Nie usuwać wiadomości — mogą pomóc dorosłym.
Powiedzieć dorosłemu
„Potrzebuję pomocy z czymś w internecie.” Wystarczy, że coś wydaje się dziwne — nie trzeba zbierać dowodów. Jeśli jeden dorosły nie pomoże, mówię innemu.
To nie Twoja wina
Nawet jeśli już odpisałem, coś wysłałem albo zapłaciłem, nadal zasługuję na pomoc. Wina leży po stronie osoby, która krzywdzi.
Jak pokazuje to opowieść
Metafory świata (tajny kanał na stacji kosmicznej, zapieczętowane listy w Akademii) i zawsze krok w prawdziwym życiu. Trudne rzeczy przytrafiają się wymyślonej postaci — Twoje dziecko nigdy nie jest przedstawiane jako ofiara; bohater rozpoznaje presję, odchodzi i idzie do dorosłego albo pomaga wymyślonemu przyjacielowi.
- 1 · Odkryj
9–11: przyjazny pilot z innego statku wysyła prezenty i chce „tajnego kanału, nie mów komandorowi”. Bohater nie wie dokładnie, co jest nie tak — tylko że tajemnica przed dorosłymi wydaje się dziwna. To wystarczy. 12–14: presja i pochlebstwa; bohater przestaje i mówi.
- 2 · Spróbuj
W opisie Twoje dziecko wybiera, co zrobi bohater (nie odpisze, zablokuje, powie…), i ćwiczy zdanie „Potrzebuję pomocy z czymś w internecie.” Może to pominąć — ćwiczymy tylko wymyśloną sytuację.
- 3 · Naucz
Bohater pomaga młodszemu kadetowi z oszustwem albo tajemnicą; w wersji 12–14 bohater wspiera wymyślonego przyjaciela, którego ktoś szantażuje — „nie płać, niczego nie wysyłaj, nie usuwaj, chodźmy do kogoś”.
Ostatnia strona książki: prawdziwy telefon i czat — „Zamknę to, zablokuję i powiem mamie: potrzebuję pomocy z czymś w internecie.”
Dzieje się to teraz?
- Nie usuwaj wiadomości ani profilu, nie płać i niczego więcej nie wysyłaj.
- Powiedz dziecku: „Dobrze, że mi powiedziałeś. To nie Twoja wina.” Nie zabieraj mu telefonu za karę.
- Zgłoś to i zasięgnij porady — numery dla Twojego kraju znajdziesz niżej w części „Kiedy komiks nie wystarczy”.
Według wieku
- Rozwój
- Poniżej 9 lat: tylko ciało, tajemnice i zaufani dorośli. NSPCC 2026; UKCIS 2020
- W historii
- Tylko „moje ciało należy do mnie”, niespodzianki a złe tajemnice, „znajomość w internecie to nie to samo co w prawdziwym życiu” i moi zaufani dorośli. Ta część jest jeszcze w przygotowaniu.
- Rozwój
- Dzieci częściej blokują i zgłaszają, niż idą do dorosłego, dlatego ćwiczymy też drogę do dorosłego. Thorn 2021
- W historii
- Presja na tajemnice i prywatne czaty, prezenty w grach, fałszywe profile, pytanie o zgodę przed udostępnieniem zdjęcia przyjaciela, oszustwa na kody, „zablokuj, zgłoś i powiedz dorosłemu”. Bez dosłownego nazywania treści seksualnych.
- Rozwój
- Wrażliwe okresy w przypadku mediów społecznościowych: dziewczęta 11–13 lat, chłopcy 14–15 lat; przeciętne związki są małe. Orben et al. 2022; Orben & Przybylski 2019; Valkenburg et al. 2022
- W historii
- Także porównywanie się i presja mediów społecznościowych, presja na wysyłanie intymnych zdjęć, szantaż zdjęciami (w tym fałszywkami AI), pomoc nawet po wysłaniu czegoś lub zapłaceniu, cyfrowy ślad. Nigdy intymne zdjęcie, nigdy romantyzowana relacja z dorosłym.
Na czym się opieramy
Podejście
Ćwiczyć konkretne kroki (rozpoznaj → odmów → zakończ → powiedz), wielokrotnie i bez straszenia; realistyczny obraz tego, kto krzywdzi; „to nie Twoja wina”; spokojny dorosły, który nie karze i nie zabiera telefonu.
Ocena dotyczy podejścia, nie naszego komiksu — sam komiks nie został jeszcze naukowo przebadany.
Co mówią badania
Wyobrażenie obcego, który wabi dzieci podstępem, jest w większości nietrafne; częściej dorosły stopniowo zdobywa zaufanie nastolatka i nim manipuluje.
Sprawcami wykorzystywania seksualnego w internecie byli najczęściej partnerzy, przyjaciele i znajomi, a nie obcy z internetu.
Działają aktywne zajęcia oparte na umiejętnościach, z odpowiednią liczbą spotkań; samo straszenie i wykłady nie działają.
Spośród osób, które zapłaciły w przypadku sekstorsji finansowej, 27% otrzymało kolejne żądania.
Szkolne programy profilaktyczne poprawiają głównie wiedzę; trzy badania nie wykazały różnicy w niepokoju ani strachu dzieci.
Czego w tym temacie nie obiecujemy
Że komiks zapobiega krzywdzie albo zastępuje rozmowę i ustawienia. Działanie naszego komiksu jest nieprzebadane; temat jest wciąż w przygotowaniu.
Najważniejsze źródła
- Wolak, J., Finkelhor, D., Mitchell, K. J., & Ybarra, M. L. (2008). Online "predators" and their victims: Myths, realities, and implications for prevention and treatment. American Psychologist, 63(2), 111–128. doi.org/10.1037/0003-066X.63.2.111 abstract
- Finkelhor, D., Turner, H. A., & Colburn, D. (2022). Prevalence of online sexual offenses against children in the US. JAMA Network Open, 5(10), e2234471. doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.34471 abstract
- Finkelhor, D., Walsh, K., Jones, L., Mitchell, K., & Collier, A. (2021). Youth internet safety education: Aligning programs with the evidence base. Trauma, Violence, & Abuse, 22(5), 1233–1247. doi.org/10.1177/1524838020916257 abstract
- Jones, L. M., Mitchell, K. J., & Walsh, W. A. (2014). A systematic review of effective youth prevention education: Implications for internet safety education. Crimes against Children Research Center. www.ojp.gov/ncjrs/virtual-library/abstracts/systematic-review-effective-youth-prevention-education-implications institution
- Whittle, H., Hamilton-Giachritsis, C., Beech, A., & Collings, G. (2013). A review of online grooming: Characteristics and concerns. Aggression and Violent Behavior, 18(1), 62–70. doi.org/10.1016/j.avb.2012.09.003 abstract
- Thorn & NCMEC (2024). Trends in Financial Sextortion: An investigation of sextortion reports in NCMEC CyberTipline data. info.thorn.org/hubfs/Research/Thorn_TrendsInFinancialSextortion_June2024.pdf institution
- Thorn & Benenson Strategy Group (2021). Responding to Online Threats: Minors' Perspectives on Disclosing, Reporting, and Blocking. info.thorn.org/hubfs/Research/Responding%20to%20Online%20Threats_2021-Full-Report.pdf institution
- Lahtinen, H.-M., Laitila, A., Korkman, J., & Ellonen, N. (2018). Children's disclosures of sexual abuse in a population-based sample. Child Abuse & Neglect, 76, 84–94. doi.org/10.1016/j.chiabu.2017.10.011 abstract
- Walsh, K., Zwi, K., Woolfenden, S., & Shlonsky, A. (2015). School-based education programmes for the prevention of child sexual abuse. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015(4), CD004380. doi.org/10.1002/14651858.CD004380.pub3 abstract
- Orben, A., & Przybylski, A. K. (2019). The association between adolescent well-being and digital technology use. Nature Human Behaviour, 3(2), 173–182. doi.org/10.1038/s41562-018-0506-1 abstract
- Valkenburg, P. M., Meier, A., & Beyens, I. (2022). Social media use and its impact on adolescent mental health: An umbrella review of the evidence. Current Opinion in Psychology, 44, 58–68. doi.org/10.1016/j.copsyc.2021.08.017 abstract
- UKCIS (2020). Education for a Connected World — 2020 edition. www.gov.uk/government/publications/education-for-a-connected-world institution
- UKCIS (2024). Sharing nudes and semi-nudes: advice for education settings (aktualizované 11. 3. 2024). www.gov.uk/government/publications/sharing-nudes-and-semi-nudes-advice-for-education-settings-working-with-children-and-young-people institution
- NSPCC (2026). Talk PANTS. www.nspcc.org.uk/advice-for-families/pants-underwear-rule/ institution
- NCMEC. Sextortion. www.ncmec.org/theissues/sextortion instytucja
- Orben, A., Przybylski, A. K., Blakemore, S.-J., & Kievit, R. A. (2022). Windows of developmental sensitivity to social media. Nature Communications, 13, 1649. doi.org/10.1038/s41467-022-29296-3 abstract
- streszczenie przeczytane streszczenie lub pełny tekst
- metadane sprawdzone dane bibliograficzne
- instytucja oficjalny dokument instytucji
Kto to przygotował i kiedy
Napisała redakcja Ink & Brave na podstawie naszej bazy wiedzy (źródła zweryfikowane 8 listopada 2026, ostatnia aktualizacja 9 listopada 2026).
Jeśli masz ochotę
- Zapytaj po przeczytaniu: „Co byś zrobił na miejscu bohatera?”
- Jeśli dziecko Ci coś powie: „Dziękuję, że mi powiedziałeś. To nie Twoja wina. Poradzimy sobie z tym razem.”
Kiedy komiks nie wystarczy
- Jeśli dzieje się to teraz: niczego nie usuwaj, nie płać, nie konfrontuj się. Powiedz dziecku: „Dobrze, że mi powiedziałeś. To nie Twoja wina. Poradzimy sobie z tym razem.”
- Zgłoś to (policji i w serwisie zgłoszeń dla Twojego kraju, poniżej) i zasięgnij porady w telefonie zaufania — także jako rodzic.
- Nigdy nie pobieraj, nie kopiuj ani nie przesyłaj dalej intymnego zdjęcia — nawet jako dowodu.
Wybierz kraj, a pokażemy właściwe numery. Jeśli ktoś jest w niebezpieczeństwie, zadzwoń od razu pod numer alarmowy: 112 w UE, 999 w Wielkiej Brytanii, 911 w USA i Kanadzie, 000 w Australii.
Inny kraj
Pomoc dobieramy według kraju, w którym jesteś, a nie według języka strony. Warunki, koszty połączeń i godziny działania podaje każda usługa. Sprawdzono 9 listopada 2026. Jesteś gdzie indziej? Child Helpline International (telefony zaufania dla dzieci według kraju). Telefony zaufania w każdym kraju
Najczęstsze pytania
Czy to nie przestraszy mojego dziecka?
Historia jest spokojna i pełna nadziei: bez strasznych potworów i bez strasznych statystyk. Bohater nie musi niczego „demaskować” — wystarczy, że coś wydaje się dziwne, a dorosły zawsze wierzy i pomaga. W trzech przeanalizowanych badaniach programów szkolnych nie stwierdzono różnicy w przeciętnym niepokoju ani strachu dzieci; to, czy nasz komiks jest odpowiedni, musimy jeszcze sprawdzić w pilotażu.
Czy pokażecie coś o charakterze seksualnym?
Nie. Żadnych scen seksualnych, intymnych zdjęć ani dosadnych wiadomości. Wersja dla 12–14 lat nazywa też presję na wysyłanie intymnych zdjęć i szantaż językiem dostosowanym do wieku — bez obrazków, tylko „zdjęcie, którego nie chcesz wysłać”.
Dlaczego nie „uważaj na obcych”?
Większość krzywdy w internecie wyrządza ktoś, kto zachowuje się jak przyjaciel albo kogo dziecko zna, i opiera się ona na tajemnicy i izolacji. Dlatego uczymy rozpoznawać presję, tajemnicę i przekraczanie granic.
Co jeśli moje dziecko już coś wysłało?
Nadal zasługuje na pomoc. Niczego nie usuwaj, nie płać, zakończ kontakt, zgłoś to i zasięgnij porady w telefonie zaufania. Powiedz dziecku, że wina leży po stronie osoby, która krzywdzi.
Czy to zastępuje kontrolę rodzicielską?
Nie. Komiks nie zastępuje rozmowy, ustawień bezpieczeństwa ani pomocy specjalisty — jest pretekstem, żeby taką rozmowę zacząć. Sama kontrola rodzicielska nie wystarczy, dlatego profilaktyka rozwija też umiejętności dzieci.
Spersonalizowana książka: Bezpiecznie w sieci (wkrótce)
Historia „Bezpiecznie w sieci” jest w przygotowaniu i jeszcze nie jest w sprzedaży. Jeśli chcesz wiedzieć, kiedy będzie gotowa, napisz do nas — użyjemy Twojego e-maila tylko do tej jednej wiadomości.





