
Wat je kind oefent
Herkennen dat iets niet klopt en het vertellen aan een volwassene die ik vertrouw; opkomen voor een ander als het veilig is. Hulp vragen is geen klikken.
Eerst zegt de held niets, dan gaat hij of zij naar een vertrouwde volwassene — en de volwassene in het verhaal grijpt in. Pesten wordt nooit getoond als “ruzie tussen twee”, en niemand wordt gedwongen het bij te leggen. Aan het einde zegt de held aan wie hij of zij het thuis of op school zou vertellen.
Vijf stappen die je kind oefent
Herkennen wat niet oké is
Als iets steeds gebeurt, pijn doet of me een naar gevoel in mijn buik geeft.
Hulp vragen is geen klikken
Klikken = ik wil dat iemand in de problemen komt. Hulp vragen = ik wil dat iemand veilig is.
Mijn veilige volwassenen
Minstens drie mensen aan wie ik het kan vertellen: thuis, op school en nog iemand.
Het duidelijk zeggen
Wat er gebeurde, wie, waar en wanneer. “In de pauze pakt een jongen mijn koek af en duwt hij me.”
Helpt het niet, vertel het aan iemand anders
Helpt de eerste volwassene niet, probeer dan een andere. Niet opgeven.
Hoe het verhaal het laat zien
In het koninkrijk maakt iemand steeds een klein wezentje belachelijk. Eerst zwijgt de held — dan vindt hij of zij de moed om naar een volwassene te gaan. We tonen pesten nooit als “ruzie tussen twee partijen”, en we dwingen niemand het bij te leggen.
- 1 · Ontdekken
De held ziet iemand een vosje uitlachen. De held zegt niets, want hij of zij wil niet “klikken”. Een mentor laat het verschil zien.
- 2 · Proberen
Je kind kiest de veilige volwassenen van de held en bedenkt precies wat die moet zeggen. De held gaat naar de eerste.
- 3 · Uitleggen
De eerste volwassene heeft geen tijd — de held probeert een tweede. Daarna laat de held een vriend zien hoe het moet.
De laatste pagina: de held vertelt de juf of meester wat er in de pauzes gebeurt — kort en duidelijk.
Als je kind wordt gepest: wat je meteen doet
- Luister, geloof je kind en zeg dat het goed was om het je te vertellen.
- Schrijf op wat er gebeurde, wanneer en waar — zonder je kind te ondervragen.
- Neem contact op met de leerkracht of de schoolleiding en spreek concrete stappen af.
- Ga niet zonder plan de confrontatie aan met andere kinderen of hun ouders.
- Vraag advies: kinderhulplijn 116 111 (Slowakije, Tsjechië, Duitsland, Polen, Hongarije); in het Verenigd Koninkrijk Childline 0800 1111 of de NSPCC-hulplijn voor volwassenen 0808 800 5000. Bel in een noodgeval 112 (VK: 999).
Per leeftijd
- Ontwikkeling
- Pesten is op deze leeftijd een te ingewikkeld onderwerp; de regel “als iets pijn doet of me bang maakt, vertel ik het aan een volwassene” is genoeg.
- In het verhaal
- Een eenvoudig “Als iets pijn doet of ik bang ben, vertel ik het aan mama, papa of de juf of meester.”
- Ontwikkeling
- Een sterk gevoel voor eerlijkheid en regels; het helpt om het verschil te kennen tussen klikken en hulp halen. Wordt een kind gepest, dan pakt een volwassene het aan. Turiel 1983
- In het verhaal
- Het verschil tussen klikken en hulp vragen; een lijstje met veilige volwassenen.
- Ontwikkeling
- De groep is cruciaal en elk kind heeft er een rol in; programma’s voor de hele groep (KiVa) werden precies in leerjaar 4–6 onderzocht. Salmivalli et al. 1996; Kärnä et al. 2011
- In het verhaal
- Pesten in vriendengroepjes en chats; opkomen voor iemand als het veilig is, en het altijd aan een volwassene vertellen.
- Ontwikkeling
- Uiterst gevoelig voor hoe anderen hen zien; online pijn komt vaker voor. Vertrouwelijke manieren om het iemand te vertellen helpen. Somerville 2013
- In het verhaal
- Groepsdruk, online schade; hoe je het iemand in vertrouwen vertelt en waar je naartoe belt.
Waarop we ons baseren
De aanpak
Omstanders zijn cruciaal: als leeftijdgenoten veilig ingrijpen (een volwassene halen, het slachtoffer meenemen, weigeren mee te doen), stopt het pesten vaak, en preventieprogramma’s maken kinderen bereider om in te grijpen. Maar volwassenen blijven altijd verantwoordelijk voor de oplossing.
De beoordeling gaat over de aanpak, niet over onze strip — de strip zelf is nog niet wetenschappelijk getest.
Wat onderzoek zegt
Bij observaties op speelplaatsen waren leeftijdgenoten aanwezig bij 88% van de pestincidenten; in 19% daarvan grepen ze in, en 57% van die ingrepen maakte een einde aan het pesten.
Schoolprogramma’s vergrootten de bereidheid van omstanders om in te grijpen (g = 0,20; 0,14 bij jongere kinderen); een effect op empathie werd niet vastgesteld.
Pesten is een groepsproces: naast het kind dat pijn doet en het slachtoffer zijn er rollen voor wie meedoet, aanmoedigt, toekijkt of verdedigt.
Het KiVa-programma, dat met de hele groep werkt, had in Finland in leerjaar 4–6 effect op 7 van de 11 uitkomsten; buiten Finland zijn de resultaten wisselend (geen aangetoond effect in Wales, wel een effect in Nederland).
Automatische straffen volgens “nultolerantie” worden niet ondersteund door de gegevens — daarom lost in onze verhalen niet een straf het pesten op, maar een volwassene die ingrijpt.
Wat we bij dit onderwerp niet beloven
Dat de strip pesten stopt of opspoort. Schoolprogramma’s verminderen het bescheiden en niet overal even sterk; het oplossen is een taak voor volwassenen.
Belangrijkste bronnen
- Hawkins, D. L., Pepler, D. J., & Craig, W. M. (2001). Naturalistic observations of peer interventions in bullying. Social Development, 10(4), 512–527. doi.org/10.1111/1467-9507.00178 abstract
- Polanin, J. R., Espelage, D. L., & Pigott, T. D. (2012). A meta-analysis of school-based bullying prevention programs' effects on bystander intervention behavior. School Psychology Review, 41(1), 47–65. doi.org/10.1080/02796015.2012.12087375 abstract
- Salmivalli, C., Lagerspetz, K., Björkqvist, K., Österman, K., & Kaukiainen, A. (1996). Bullying as a group process: Participant roles and their relations to social status within the group. Aggressive Behavior, 22(1), 1–15. doi.org/10.1002/(SICI)1098-2337(1996)22:1<1::AID-AB1>3.0.CO;2-T metadata
- Kärnä, A., Voeten, M., Little, T. D., Poskiparta, E., Kaljonen, A., & Salmivalli, C. (2011). A large-scale evaluation of the KiVa antibullying program: Grades 4–6. Child Development, 82(1), 311–330. doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01557.x abstract
- Olweus, D. (2013). School bullying: Development and some important challenges. Annual Review of Clinical Psychology, 9, 751–780. doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050212-185516 abstract
- APA Zero Tolerance Task Force (2008). Are zero tolerance policies effective in the schools? An evidentiary review and recommendations. American Psychologist, 63(9), 852–862. doi.org/10.1037/0003-066x.63.9.852 abstract
- Axford, N., et al. (2020). The effectiveness of the KiVa bullying prevention program in Wales, UK. Prevention Science, 21(5), 615–626. doi.org/10.1007/s11121-020-01103-9 abstract
- Huitsing, G., et al. (2020). A large-scale replication of the effectiveness of the KiVa antibullying program: An RCT in the Netherlands. Prevention Science, 21(5), 627–638. doi.org/10.1007/s11121-020-01116-4 abstract
- Turiel, E. (1983). The development of social knowledge: Morality and convention. Cambridge University Press. metadata
- Somerville, L. H. (2013). The teenage brain: Sensitivity to social evaluation. Current Directions in Psychological Science, 22(2), 121–127. doi.org/10.1177/0963721413476512 metadata
- samenvatting samenvatting of volledige tekst gelezen
- metadata bibliografische gegevens gecontroleerd
- instelling officieel document van een instelling
Wie dit heeft opgesteld en wanneer
Geschreven door de redactie van Ink & Brave op basis van onze wetenschappelijke onderbouwing (bronnen gecontroleerd op 8 november 2026, laatst bijgewerkt op 9 november 2026).
Als je zin hebt
- Als je kind je iets vertelt, luister dan eerst en zeg dank je. Oplossingen komen later.
- Vraag welke volwassenen op de Heldenkaart van je kind staan — als het dat wil vertellen.
Als een strip niet genoeg is
- Telkens als het gaat om pijn gedaan worden, bedreiging of chantage, of bang zijn om naar school te gaan — de strip vervangt geen ingrijpen door de school en volwassenen.
- Is je kind veranderd, verdrietig, slaapt het niet of heeft het lichamelijke klachten, praat dan met een kinderarts of huisarts, of met een psycholoog.
Heb je nu meteen hulp nodig? Als iemand in gevaar is, bel dan het alarmnummer — 112 in de EU, 999 in het Verenigd Koninkrijk, 911 in de VS en Canada, 000 in Australië. Hulplijnen voor kinderen en ouders per land
Veelgestelde vragen
Stopt de strip het pesten?
Nee. De strip helpt je kind oefenen hoe het een volwassene vertelt wat er aan de hand is. Pesten moet worden aangepakt door volwassenen — de school en de ouders.
Leren jullie kinderen zo niet klikken?
Nee. We leren dat je om hulp mag vragen als iets jou of iemand anders dwarszit — je hebt geen bewijs nodig en hoeft niet alles perfect uit te leggen. Om hulp vragen vraagt moed.
En als mijn kind tijdens het maken van het verhaal schrijft dat het iets overkomt?
Iemand van ons team bekijkt het en als het veilig is en zou helpen, nemen we contact met je op. Je kind ziet altijd het nummer van de hulplijn van zijn land.
Leesvoer voor ouders
- Artikel in voorbereiding Hoe help je een kind op te komen voor anderen?
- Artikel in voorbereiding Hoe merk je dat je kind wordt gepest — en wat doe je dan? (gevoelig onderwerp)
- Artikel in voorbereiding Hoe praat je met je kind over zijn lichaam en over goede en foute geheimen (gevoelig onderwerp)
- Artikel in voorbereiding Wat doe je als je kind je iets ernstigs vertelt? (gevoelig onderwerp)
Gepersonaliseerd boek: Moed om het te vertellen
Een gepersonaliseerd boek over dit onderwerp — een verhaal voor 9,90 € (1 verhaal · 16 pagina’s) of een heel avontuur voor 24,90 € (3 verhalen · 48 pagina’s), als prentenboek of strip. Eerst een gratis tekening van de held.






